Mode · cultuur · geschiedenis

De kunst
van de laars

Van bescherming tegen modder en kou tot een van de krachtigste silhouetten in de mode. De laars vertelt hoe mensen leefden, reisden, werkten — en hoe vrouwen zich zichtbaar maakten.

Nieuw · najaarseditieDe laarzentrends voor herfst en winter 2026–2027 Lees het verhaal

Modeontwerpster Mary Quant in een minijurk en hoge laarzen op Schiphol in 1966 — Mary Quant op Schiphol, 1966 · Foto: Jack de Nijs / Anefo

Een geschiedenis in leer

Meer dan een schoen met een hoge schacht

De eerste laarzen waren geen modeartikel. Ze ontstonden waar een gewone schoen tekortschoot: op koude vlakten, modderige wegen en in het zadel. De schacht beschermde enkel en onderbeen; leer hield wind, water, doorns en vuil op afstand.

Toch werd die praktische vorm al vroeg een teken van status. Kostbaar leer, verfijnd stikwerk en een hoge schacht verrieden dat iemand geld, macht of een paard bezat. Eeuwenlang hoorde de laars daardoor vooral bij soldaten, jagers, koeriers en ruiters. Pas vanaf het einde van de achttiende eeuw werd zij steeds nadrukkelijker onderdeel van de damesmode.

Historische encyclopedische plaat met schoenen, sandalen en laarzen uit uiteenlopende perioden — Een wereld aan vormenHistorische schoentypen, van Romeinse caliga tot rij- en knooplaars · Larousse, 1932

Van noodzaak naar verlangen

Zeven tijdperken,
één herkenbare lijn

01 Oudheid vóór 500

02 Ruiter & reiziger 500–1750

03 Mode verschijnt 1750–1850

04 De stad in 1850–1914

05 Modern leven 1914–1960

06 De mode breekt los 1960–1980

07 Alles kan 1980–nu

Oudheid · vóór 500

Warmte, bescherming en aanzien

Nomadische volken in koude delen van Europa en Azië maakten omsluitende schoenen en laarzen van leer, vilt en huid. Ook in de oude wereld waren hoge vormen bekend. Griekse toneelspelers droegen de cothurnus; Romeinse militairen gebruikten stevig schoeisel dat bij lange marsen houvast en bescherming bood. De precieze vorm verschilde per klimaat, beroep en rang, maar het beginsel was al aanwezig: de voet én een deel van het been werden één geheel.

De laars begon waar de weg ophield.

Paar zwarte Hessische laarzen van omstreeks 1820 — Hessische laarzen, Engeland, circa 1820 · LACMA, publiek domein

02–03

500–1850 · Ruiter, reiziger en rebel

Van het zadel naar de salon

In middeleeuws en vroegmodern Europa bleef de laars nauw verbonden met reizen, jacht en oorlog. Lange leren rijlaarzen beschermden het been tegen het zadel en struikgewas. In de zeventiende eeuw maakten breed omslaande ruiterlaarzen deel uit van het imposante voorkomen van officieren en edellieden.

Rond 1800 verschenen slankere modellen zoals de Hessische laars, herkenbaar aan de uitsnijding bovenaan en soms een kwastje. Zulke stijlen verspreidden zich van het leger naar de burgergarderobe. Voor vrouwen werden laarzen in het laatste kwart van de achttiende eeuw modieus, aanvankelijk vooral voor rijden en reizen. Daarmee begon een ontwikkeling die niet meer zou stoppen.

Lichte stoffen dameslaars met veters uit het begin van de negentiende eeuw — Dameslaars, begin 19e eeuw · Museo Rossimoda / CC BY-SA 3.0

1850–1914 · De stad in

Een beschaafde enkel

De negentiende eeuw maakte de laars alledaagser én verfijnder. Industrialisering versnelde de productie. De naaimachine en nieuwe methoden om zool en bovenwerk te verbinden brachten betrouwbare, gelijkvormige schoenen binnen bereik van een groter publiek.

Voor dames werd de enkellaars een vanzelfsprekend onderdeel van de buitengarderobe. Veters, elastische zijstukken of rijen kleine knoopjes sloten nauw rond enkel en kuit. Onder lange rokken bleef veel verborgen, maar juist in beweging verscheen een zorgvuldig gekozen detail: zijde, contrasterend leer, een sierlijke hak of een geschulpte rand. De laars was praktisch zonder haar elegantie prijs te geven.

1914–1960 · Een moderner leven

Werk, weer en veranderende zomen

Twee wereldoorlogen, massaproductie en nieuwe materialen veranderden het schoeisel. Rubberen regenlaarzen en stevige werklaarzen kregen een vaste plaats, terwijl de damesmode vaker koos voor lagere schoenen. Toch verdween de laars nooit. Rijlaarzen bleven een aristocratisch ideaal, motorlaarzen hoorden bij snelheid en vrijheid, en functionele ontwerpen uit leger en industrie vonden langzaam hun weg naar straat en jeugdcultuur.

De laars wachtte op het moment waarop de zoom omhoogging.

1960–1980 · De mode breekt los

Wit leer,
korte rokken,
een nieuwe stap

In de jaren zestig werd de laars het beeldmerk van een jonge, optimistische mode. André Courrèges presenteerde in 1964 zijn futuristische Space Age-collectie. De witte, lage laars die bij zijn heldere geometrische kleding hoorde, werd massaal nagevolgd. Samen met de minirok maakte zij het hele been onderdeel van het silhouet.

De populaire go-go boot verscheen in wit, lak, vinyl en felle kleuren, meestal met een lage blokhak. Zij oogde modern en gaf meer bewegingsvrijheid dan een fijne pump. In de jaren zeventig werden schachten hoger en hakken forser. Plateauzolen, suède en de cowboylaars brachten disco, bohemien en western samen.

Witte lage laarzen van André Courrèges uit 1965 — André Courrèges, 1965 · Foto: Mabalu / CC BY-SA 4.0

TWA-stewardess in uniform met witte hoge laarzen in een Boeing 747 in 1972 — TWA-uniform, 1972 · Rippb7477 / CC BY 4.0

Rekken met kleurrijke dames-cowboylaarzen in een laarzenwinkel — Dames-cowboylaarzen, New Mexico · Pete Unseth / CC BY-SA 3.0

1980–nu · Alles kan

Geen trend maar een taal

Vanaf de jaren tachtig bestaat er niet langer één dominante laars. De overknee kan glamour uitstralen, de Dr. Martens-laars verzet, de cowboylaars nostalgie en de regenlaars nuchtere bruikbaarheid. Ontwerpers halen vormen uit het leger, de paardensport, de popmuziek en de straatcultuur en plaatsen ze in een nieuwe context.

Vandaag is de laars een complete beeldtaal. Materiaal, hak, neus, schachthoogte en afwerking kunnen een houding uitdrukken voordat de draagster één woord heeft gezegd. Tegelijk keert de aandacht terug naar vakmanschap: repareerbare constructies, verantwoord leer, gerecyclede materialen en ontwerpen die langer dan één seizoen meegaan.

Anatomie van een icoon

Zeven vormen die telkens terugkeren

Mode verandert, maar een klein aantal basismodellen blijft steeds opnieuw herkenbaar.

De rijlaars

Recht, hoog en beheerst. Ontstaan voor grip en bescherming in het zadel.

Lees verder → 02

De enkellaars

Veelzijdig stadsmodel dat sinds de negentiende eeuw nauwelijks verdween.

Lees verder → 03

De knooplaars

Een verfijnde, nauwsluitende constructie uit het Victoriaanse straatbeeld.

Lees verder → 04

De go-go boot

Helder, jeugdig en grafisch: het optimisme van de jaren zestig in één lijn.

Lees verder → 05

De cowboylaars

Een werktuig dat uitgroeide tot symbool van individualiteit en avontuur.

Lees verder → 06

De motorlaars

Bescherming, hardware en een stoere vorm die de subcultuur omarmde.

Lees verder → 07

De overknee

Een dramatische schacht die mode, theater en zelfbewuste elegantie verbindt.

Lees verder →

De vorm is eeuwenoud.

De betekenis
verandert bij
iedere stap.

Verantwoording

Bronnen & beeldrechten

Voor deze pagina zijn museumcollecties en controleerbaar vrij gelicentieerde afbeeldingen gebruikt. De beelden blijven eigendom van hun makers of collectiehouders en zijn geplaatst volgens de genoemde licenties.

Beeldverantwoording bekijken

Mary Quant, 1966 — Jack de Nijs / Anefo, Nationaal Archief, CC BY-SA 3.0 NL.
Historische schoenenplaat — Larousse du XXe siècle, CC0.
Hessische laarzen, circa 1820 — LACMA, publiek domein.
Dameslaars, begin 19e eeuw — Museo Rossimoda / Virginia Gentilini, CC BY-SA 3.0.
Courrèges-laarzen, 1965 — Mabalu, CC BY-SA 4.0.
TWA-uniform, 1972 — Rippb7477, CC BY 4.0.
Dames-cowboylaarzen — Pete Unseth, CC BY-SA 3.0.
Cowboylaarzen op een zomerfestival — Justin Higuchi, CC BY 2.0.
Lage stoere laarzen bij zomerkleding — Debora Gentile, CC BY-SA 4.0.
Jurk met enkellaarsjes — Vanessa Serpas, CC0.
Cowboylaarzen in warme bruintinten — Rachel Claire, Pexels.

Inhoudelijke bronnen bekijken